Có những giai đoạn tôi vẫn sống và làm việc hoàn toàn bình thường. Mỗi ngày vẫn gặp gỡ mọi người, vẫn hoàn thành trách nhiệm, vẫn lên kế hoạch cho công việc và tương lai như bao người trưởng thành khác. Nhìn từ bên ngoài, mọi thứ dường như không có gì quá bất ổn.
Nhưng có một đêm, tôi chợt tỉnh giấc giữa chừng và không thể ngủ lại được. Tôi đi qua phòng khách, ngồi xuống ghế sofa trong bóng tối. Xung quanh yên lặng hoàn toàn chỉ có ánh đèn ngoài đường hắt vào qua khe cửa chưa kéo rèm kín. Không có tiếng động nào. Không có việc gì cần làm. Và chính trong khoảng lặng đó, một câu hỏi bắt đầu hiện ra rất chậm: mười năm qua, mình đã làm công việc này như thế nào và thật ra đã đạt được gì?
Không phải câu hỏi của sự thất bại. Mà là câu hỏi của một người đột nhiên không còn chắc mình đang đi về đâu. Tiếp theo sẽ là gì, khi trách nhiệm với gia đình, với con cái ngày càng lớn hơn và mình vẫn chưa thật sự hiểu bản thân đang muốn điều gì?
Tôi ngồi đó một lúc rất lâu. Không tìm được câu trả lời. Và lần đầu tiên tôi nhận ra cái cảm giác trống không phải đến từ việc thiếu thứ gì bên ngoài. Mà từ việc đã quá lâu rồi, tôi không còn thật sự biết mình là ai bên trong tất cả những vai trò mình đang gánh.
Tôi nghĩ điều này không xảy ra đột ngột. Nó diễn ra rất chậm, qua nhiều năm, đến mức chính mình cũng không nhận ra.
Từ nhỏ, phần lớn chúng ta lớn lên cùng những câu hỏi như: sau này muốn làm nghề gì, làm sao để có công việc ổn định, làm sao để thành công. Không ai có ý xấu khi đặt ra những câu hỏi đó. Nhưng có lẽ vì quá bận chuẩn bị cho việc trở thành, nhiều người chưa từng được hỏi một câu đơn giản hơn: bây giờ con đang cảm thấy thế nào?
Và rồi chúng ta lớn lên, đi làm, gánh trách nhiệm và tiếp tục quen với việc nhìn bản thân thông qua những thứ có thể đo đếm được. Làm tốt không? Được công nhận chưa? Đang tiến lên hay đang đứng yên?
Tôi cũng vậy. Tôi nhớ có những lần trên chuyến xe về quê, nhìn đường xá, xe cộ rồi đến khung cảnh hai bên cứ lùi dần về phía sau, một câu hỏi lại trồi lên: điều gì thật sự có ý nghĩa với mình? Tôi nghĩ vẩn vơ một lúc, rồi không tìm được câu trả lời, rồi chìm vào giấc ngủ ngắn theo tiếng động cơ và ma sát lốp xe. Tỉnh dậy, nhìn ra cửa sổ, khung cảnh đã khác nhưng câu hỏi thì vẫn còn đó. Bao nhiêu lần về quê, bấy nhiêu lần như vậy. Hỏi rồi bỏ đó. Bỏ đó rồi lại hỏi.
Tôi nghĩ đó không phải sự lười biếng hay thiếu nghiêm túc với bản thân. Mà là vì sau quá nhiều năm quen với việc nhìn bản thân qua vai trò và trách nhiệm, người ta dần không còn biết bắt đầu từ đâu khi phải trả lời một câu hỏi không có tiêu chí nào để đánh giá.
Giống như một lớp bùn bám quá lâu lên cơ thể lâu dần ta quên mất cảm giác nguyên bản của mình từng như thế nào. Không phải vì con người thay đổi hoàn toàn. Mà vì sau quá nhiều năm sống để thích nghi, phần chân thật nhất bên trong dần bị phủ lên bởi vai trò, trách nhiệm và những điều nên làm.
Có lẽ vì vậy mà càng trưởng thành, nhiều người càng khó ở yên một mình. Điện thoại gần như luôn được mở, tai lúc nào cũng cần một âm thanh nào đó, và khoảng thời gian trống hiếm hoi trong ngày thường nhanh chóng được lấp đầy. Không hẳn vì cuộc sống lúc nào cũng quá nhiều việc. Mà đôi khi chỉ vì sự im lặng kéo dài dễ làm con người đối diện với một câu hỏi mà họ vẫn chưa sẵn sàng trả lời:
"Nếu bỏ hết những thứ mình đang theo đuổi ra ngoài… mình còn lại điều gì?"
Tôi nhớ một buổi chiều, ngồi nhìn mặt trời lặn từ từ sau các tòa nhà cao tầng. Những tia sáng vàng le lói xuyên qua và tôi không biết tại sao, nhưng lúc đó chỉ muốn hét lên thật lớn. Không phải vì có chuyện gì quá nghiêm trọng xảy ra. Chỉ là sau quá nhiều ngày sống đúng, sống ổn, gánh trách nhiệm bỗng dưng tôi cảm thấy có thứ gì đó đang bị nén rất chặt bên trong mà mình không biết gọi tên là gì. Muốn hét lên để giải phóng tất cả. Để trút bỏ hoàn toàn. Để có thể nhẹ hơn mà bước đi tiếp.
Nhưng rồi mặt trời lặn hẳn. Tôi không hét. Và ngày hôm sau mọi thứ lại tiếp tục như cũ.
Có lẽ đó là điều cô đơn nhất của người trưởng thành không phải là không có ai bên cạnh. Mà là một ngày nào đó nhìn lại, nhận ra mình đã cố gắng rất nhiều để trở thành một người phù hợp với tất cả mọi thứ xung quanh. Nhưng lại ngày càng xa lạ với chính bản thân mình.
Có thể nhiều người không thật sự lạc hướng. Chỉ là sau quá nhiều năm sống để thích nghi, họ bắt đầu thấy mệt với việc luôn phải là một phiên bản phù hợp với tất cả. Và cũng có thể, khoảnh khắc người ta bắt đầu muốn dừng lại để hỏi mình thật sự cần gì không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối.
Mà là lần đầu tiên sau rất nhiều năm, họ bắt đầu muốn sống một cuộc đời thật sự thuộc về mình.